Hai Diễn Biến Bất Ngờ trong Giáo Hội


                                        “I have as much authority as the Pope,
                                 I just don’t have as many people who believe it”
                                  — George Carlin (American writer, comedien)
 

Đào Viên

1. Diễn biến bất ngờ thứ nhất

Ngày thứ Năm 28 Tháng Hai, 2013, một chuyện vô tiền khoáng hậu – ít ra là từ sáu thế kỷ trong lịch sử giáo hội – đã xẩy ra tại Tòa Thánh Vatican làm rung chuyển thế giới 1,2 tỷ tín dồ Thiên Chúa giáo La Mã (TCG LM, Roman Catholics):  Đức Thánh Cha, Giáo Hoàng (GH) Benedict XVI, đã đứng trên ban công  đền Thánh St. Peter mà nói với tín đồ rằng Ngài đã thoái vị Giáo hoàng, không còn là vị chủ chăn tối cao của Thiên Chúa giáo La Mã nữa.

Giáo Hoàng Benedict XVI thoái vị

Giáo Hoàng Benedict XVI thoái vị

Cả trăm năm trước, không hề có một vị Giáo Hoàng nào thoái vị cả. Họ giữ chức vị này cho đến khi được vể hưởng nhan thánh Chúa. Năm nay, Giáo hoàng Benedict XVI, 85 tuổi, bỗng nhiên muốn từ nhiệm. Lý do chính thức được đưa ra là lý do sức khỏe, không thể lèo lái “con thuyền Thánh Peter nữa(1).

Đây tất nhiên không phải là một quyết định nhất thời, thiếu suy nghĩ. Theo một Hồng Y thân cận, Hồng Y Tarcisio Bertone :”Đức Giáo Hoàng Benedict XVI đã nghĩ về quyết định này từ lâu trước khi công bố. Ngài đã nói với tôi điều đó vào giữa năm 2012. Tôi đã nói với Đức Giáo Hoàng về tất cả những vấn nạn có thể nảy sinh nếu ngài làm như vậy. Nhưng, ngài cảm thấy mệt mỏi, gánh nặng tuổi tác đè nặng trên ngài. Ngài quan tâm đến Đại Hội Giới Trẻ Thế Giới tại Rio de Janeiro và thường tự hỏi mình, ‘ở tuổi của tôi, tôi sẽ nói với hàng triệu người trẻ như thế nào đây?’ Như ngài đã giải thích sau này, vào ngày 11 tháng Hai năm ngoái, ngài cảm thấy để thực hiện đầy đủ sứ vụ Phê rô, ngài cần có năng lực thể chất và tinh thần mạnh mẽ hơn nữa. Ngài tự mình giải thích với tôi, nhưng tôi thường nói với ngài, ‘Nhưng thưa Đức Thánh Cha, ngài vẫn còn phải hoàn thành bộ ba cuốn về Đức Giêsu thành Nadarét, và kết thúc cuốn sách về thời thơ ấu của Chúa Giêsu. Nó sẽ là một món quà Giáng Sinh tuyệt vời của Đức Giáo Hoàng dành cho dân Chúa. Sau đó, còn tông thư về đức tin, mà ngài vẫn còn đang soạn dở dang, thêm vào đó là năm Đức Tin chỉ mới bắt đầu.’ Nhưng Đức Giáo Hoàng Benedict thứ 16 đã quyết định rằng ngày ngài thoái vị là ngày 11 tháng Hai năm, 2013, Ngày Lễ Đức Mẹ Lộ Đức.”

Trong những tháng sau đó, Đức Hồng Y Tarcisio Bertone đã bảo vệ bí mật này cho đến khi quyết định này được công bố vào Tháng Hai năm 2013 .

Sự ra đi của GH Benedict đã được dàn dựng rất trọng thể. Ngài Giáo Hoàng đã mặc một áo choàng mầu đỏ thẫm thêu gấm vàng mà ngài hay mặc lúc mới lên ngôi. Các vị Hồng Y lần lượt đến hai tay nắm lấy tay Ngài. Trong cuộc nói chuyện lần cuối với các Hồng Y Giáo chủ, ngài GH từ nhiệm nói thẳng không chút do dự: Ngài sẽ “tuân lời” vị Tân Giáo Hoàng. Đồng thời, Ngài cũng yêu cầu mọi người hãy cùng nhau hòa đồng – “như là một ban nhạc”, Ngài nói rõ – trong việc dìu dắt giáo dân và giữ vững Toà Thánh.

Vào khoảng 5 giờ chiều, trên màn hình vô tuyến của quốc gia trong thành phố (city-state) Roma, mọi người thấy GH Benedict rời khỏi nhà, cùng với Tổng Giám Mục George Ganswein, người thư ký riêng lâu năm của ngài, đến giữa sân sau của Tòa Thánh, lúc ấy đã đông đặc những nhân viên trong Tòa Thánh. Lần lượt mọi người đến trước Giáo Hoàng quỳ xuống, khóc lóc và hôn tay ngài. Giáo hoàng nói mấy lời từ biệt, rồi người tài xế cũng khóc sướt mướt, dìu ngài lên chiếc xe hơi riêng mầu đen, đưa ngài đến sân bay trực thăng. Người ta còn thấy một em bé gái, đầu đội một cái mũ hồng, vẫy tay đưa tiễn.

Trực thăng của GH Benedict 16

Trực thăng của GH Benedict 16

Chiếc trực thăng bay lên cao từ sau mái tròn của đền St. Peter, rồi chả mấy chốc đã bay xa tít về phiá lâu đài Castel Gandolfo. Những cư dân tại Roma, đứng trên sân thượng cũng giơ tay chào tiễn biệt.

Tại lâu đài Castel Gandolfo, đã có rất nhiều con chiên chờ Ngài trước biệt điện rồi. Người ta còn treo sẵn trên ban công còn vắng bóng người, một cái biểu ngữ có huy hiệu của GH Benedict. Ngài GH cho một bài giảng lần cuối cho con chiên. Câu cuối cùng của Giáo hoàng là : “Cám ơn tất cả các con, hãy về ngủ an giấc”

Đúng 8 giờ tối, triều đại Giáo hoàng Benedict XVI cáo chung. Những căn phòng của Giáo Hoàng, kể cả thang máy, đều được niêm phong lại. Cái nhẫn đeo tay của Giáo hoàng, trên đó có hình ảnh thánh St. Peter, như là một ngư ông, cũng bị đập vỡ. Nhà thờ kéo chuông báo hiệu.

***

Trong suốt triều đại Giáo hoàng của ngài Benedict XVI, nhiều chuyện rắc rối đã xẩy ra, khiến cho ngài phải lao tâm khổ ý.

Trước hết là nạn ấu dâm của các linh mục Thiên Chúa giáo La Mã. Sự việc này hẳn đã xẩy ra từ nhiều năm trước. Nhưng đến năm 2002, người ta bắt đầu phanh phui nhiều nạn ấu dâm, đã lan rộng từ Hoa Kỳ đến Âu Châu, tại những quốc gia có truyến thống theo TCG LM, như Bỉ, Ái nhĩ lan và Áo. Với cả ngàn tu sĩ đã lạm dụng tình dục những thanh thiếu niên tin tưởng vào đạo, các vị Giám mục đã tìm cách dấu nhẹm chuyện này. Những tu sĩ phạm giới vẫn được phép gần gũi các thanh thiếu niên, do đó họ vẫn tiếp tục phạm giới.  Nhiều giáo dân thất vọng với cách hành xử của giáo phận, của của những bề trên, của các Giám mục, Tổng Giám mục nên đã bỏ đạo hàng loạt. Thêm vào đó, vấn nạn thiếu linh mục để dẫn dắt con chiên, phục vụ cho giáo phận càng làm cho hàng giáo phẩm Thiên Chúa giáo bối rối khó xử.

GH Benedict khi đó còn là Hồng Y Ratzinger đang giữ nhiệm vụ Congregation for the Doctrine of the Faith của Toà Thánh, người lèo lái thần quyền, tư tưởng Thần học của Tòa Thánh.Ngài đã yêu cầu các giáo phận giữ kín các hồ sơ tố cáo những linh mục phạm giới mà gửi về Vatican. Thêm vào chính sách này, Vatican lại còn không khuyến khích các giáo phận giao thiệp với pháp luật xã hội dân sự (cảnh sát, tòa án..) để nhờ giúp đỡ.  Vì thế, tai tiếng ấu dâm của Nhà Thờ La Mã càng trở nên tồi tệ. Nhiều hàng giáo phẩm trong hệ thống Giáo hội La Mã đã bị mang tiếng :

Hồng Y Bernard Law

Hồng Y Bernard Law

Năm 2002 Hồng Y Bernard Law ở Boston bị tố cáo là đã bao che cho các linh mục lạm dụng tình dục trong giáo phận của mình khi ngài con là Tổng Giám Mục giáo phận Boston, Hoa Kỳ. Được thuyên chuyển về Roma, Ngài Hồng Y vẫn được đắc dụng, được tôn kính tại nhà thờ Basilica of Santa Maria Maggiore, một nhà thờ rất lớn, có tiếng ở Roma.

Năm 2012, Giám Mục Robert Finn ở thành phố Kansas-City  bị đưa ra tòa vì tôi bao che, không chịu đưa ra ánh sáng một linh mục công giáo lạm dụng tình dục. Vị này bị bắt quả tang rồi bị án tù 50 năm cấm cố. Giám Mục Finn bị án treo hai năm. Tuy nhiên ngài Finn vẫn được Vatican cho làm Giám Mục tại Kansas City từ đó đến nay. Tin sau cùng cho hay Giám Mục Finn đã bị giáo dân Kansas đồng tâm ký một thỉnh nguyện thư lên tân Giáo Hoàng, với trên 130,000 chữ ký – xin cho một người khác đến thay thế Giám Mục Finn.

Lại một chuyện khác làm cho GH Benedict – một người nổi tiếng ăn nói bạo miệng một thời(2) – khó xử. Năm 2006, nhân một buổi thuyết giảng, GH Benedict nhắc tới một hoàng đế xứ Byzantine tuyên bố rằng đạo Hồi Islam là tôn giáo đem lại “qủy dữ (evil) và vô nhân tính (inhuman)”. Buổi thuyết giảng đã gây thiệt mạng cho một số giáo dân. Toà Thánh đã phải giải thích là mọi người đã hiểu nhầm.

Câu chuyện đã xẩy ra tại Viện Đại Học Regensburg, Bavaria, Đức Quốc. Ngài GH Benedict, người Đức – một trong những giảng viên ưu tú lâu đời của Đại Học – “bỗng nhiên” nói tới Hồi giáo Islam. Ngài nhắc lại một lời phán của một Hoàng Đế xứ Byzantine thế ký thứ 14 rằng: “Hãy đưa cho ta xem những thứ gì mới lạ Muhammad đã đem lại. Các ngươi sẽ thấy toàn là đồ ma qủy, vô nhân tính, như là những tín lý hắn đã rao giảng bằng gươm đao.”

Bài thuyết giảng này đã gây nhiều bất mãn, chỉ trích. Nhiều người cho rằng với những ngôn từ nặng nề như vậy – dù chỉ là nhắc lại lời người khác nói – là chuyện không nên làm. Ông Aiman Mazyek, Chủ tịch Hội Đồng Trung Ương Hồi giáo Đức, trong một cuộc phỏng vấn với tòa báo Süddeutsche Zeitung đã nhắc khéo những quá khứ không tốt đẹp gì của Thiên Chúa Giáo La Mã: lịch sử Thập Tự Quân, Tòa Án xử Dị Giáo bên Tây Ban Nha, và mối liên lạc giữa Vatican và Đức Quốc Xã trong Đệ Nhị Thế Chiến(3). Hội đồng Trung Ương Hồi giáo tại Pháp cũng lên tiếng phản đối, yêu cầu Tòa Thánh phải giải thích rõ.

Đại Học

Đại Học Regensburg,

Tại Kuwait sự phản đối rỏ rệt hơn cả, ông  Haken al-Mutairi. không những đòi GH Benedict phải xin lỗi người Muslim, mà còn kêu gọi các quốc gia Hồi giáo hãy triệu hồi các Đại Sứ tại Vatican về, cho đến khi Giáo hội xin lỗi đã có ý nói xấu ngài Tiên Tri Muhammad, người chỉ rao giảng Hòa Bình, Bác Ái, và Công Bằng

Những ông đạo truyền giáo Islam tại Pakistan cho rằng những ngôn từ của GH Benedict chỉ làm chia rẽ thêm người Islam với người theo Thiên Chúa Giáo.

Riêng đặc biệt ở Thổ Nhĩ Kỳ, lời bình phẩm của những nhà lãnh đạo tôn giáo Islam là nặng nề hơn cả. Ông Bardakoglu, một lãnh tụ chính trị Thổ Nhĩ kỳ nhận xét: “Giáo Hoàng đã nói một cách vô trách nhiệm”, và cho rằng điều đó chứng tỏ GH còn chứa trong tâm những đố kị nhỏ nhen. Ông nói thêm : “Quan niệm thánh chiến Jihad của Hồi giáo không phải là để truyền bá đạo Hồi bằng gươm đao”. Ông cũng yêu cầu GH phải xin lỗi.

Khi những chỉ trích lan sang lãnh vực chính trị thì những khó khăn cho Tòa Thánh càng thên chồng chất. Nhiều người Thổ vẫn còn nhớ, năm 2004 ngài GH khi đó còn là Hồng Y Joseph Ratzinger đã từng lên tiếng phản đối việc cho nước Thổ Nhĩ kỳ gia nhập Liên bang Âu châu. Tòa Thánh đã phải nghĩ đến chuyện hủy bỏ hoặc tạm ngưng chuyến du hành dự kiến của Ngài GH Benedict đến Thổ Nhĩ kỳ, trong tình thế bất lợi hiện nay

Tại Ma Rốc, nhật báo Aujourd’hui đưa ra câu hỏi: GH Benedict khi kêu gọi các tôn giáo ngồi lại để nói chuyện với nhau, Ngài có thật lòng không? Ông Giáo Hoàng này có cung cách xử sự rất lạ trong chuyện giao lưu giữa các tôn giáo. “Một thái độ khiêu khích lòng người”. Tờ báo làm cuộc so sánh giữa lời nhận định của GH Benedict hiện tại với những hình vẽ nhảm nhí nhà tiên tri Muhammad năm ngoái tại các quốc gia Âu châu. Tờ báo viết ngay trang Nhất, cột Nhất: “Thế giới vừa mới thôi không bàn tán đến những hình vẽ bậy bạ, thì bây giờ Ngài Giáo Hoàng, với tất cả những gì là thánh thiện, đã lại mở màn tấn công đạo Islam”

Năm 2009, GH Benedict đã giải tỏa lệnh thu hồi phép thông công cho bốn Giám Mục. Một trong số bốn vị này đã từng cho rằng vụ giết dân Do Thái của Quốc Xã Đức (Holocaust) đã bị thổi phồng. Người Do Thái rất bất mãn. Tòa Thánh đã phải giải thích là Tòa Thánh chỉ muốn khép lại một chia rẽ nội bộ, chứ không có ý làm mất lòng ai và Tòa Thánh đã quên không dùng Internet để tìm hiểu quan điểm của vị Giám mục liên quan.

Vẫn trong năm 2009, tòa Thánh Vatican đưa ra một ý kiến mới đã làm cho tín đồ Thiên Chúa Giáo Anglican – một ngành Thiên Chúa Giáo Tin Lành (Protestant) ly khai với TCG La Mã ít ra từ thế kỷ thứ 16 – nhất là ngài Tổng Giám Mục tại Canterbury, người lãnh đạo Thiên Chúa Giáo Anglican, rất bực mình. Thấy rằng trong nội bộ Thiên Chúa Giáo Anglican có những ý kiến bất đồng vế tín lý, Vatican đã đưa ra ý kiến sẵn sàng đón nhận những tín hữu TCG Anglican trở về với Tòa Thánh La Mã. Được hỏi về chuyện này, đức Hồng Y Walter Kasper, người phụ trách việc liên lạc với nhà thờ Anglican, lại nói ông không hay biết gì về chuyện này. Hóa ra là một vị Hồng Y khác của Tòa Thánh đã ngẫu hứng tuyên bố như vậy.

Cha Maciel  và GH John Paul II

Cha Maciel và GH John Paul II

Tháng Ba mới đây, sau hai chuyến du hành đi Mexico và Cuba, Giáo Hoàng Benedict đã cảm thấy rất mỏi mệt vì thấy không giải tỏa được những thắc mắc của giáo dân Mễ Tây Cơ về chuyện Cha Marcial Maciel Degollado. Cha Maciel, người sáng lập viên dòng tu “Legionaries of Christ”, là một nhà lãnh đạo tôn giáo lỗi lạc, đã được GH John Paul II đề cao, đáng làm gương cho các linh mục trong Giáo hội. Khốn thay, mấy năm sau, người ta đã khám phá ra rằng Cha Maciel đã có liên hệ bất chính với hai người đàn bà và là cha đẻ của sáu đứa trẻ, cũng như là Cha Maciel đã xâm phạm tình dục nhiều thanh thiếu niên trong chủng viện. Người ta cũng đồn là cha Maciel đã xâm phạm tình dục mấy đứa con của chính mình. Giáo dân Mễ Tây Cơ rất bức xức với Nhà thờ La Mã. Giáo Hoàng Benedict không sao giải tỏa được.

Nhiều quan sát viên cho rằng GH Benedict, từ truớc là người chỉ chuyên về giáo lý đạo Thiên Chúa hơn là có hiểu biết những khía cạnh khác của Nhà Thờ TCG, cho nên Ngài đã không rành việc điều khiển cả một tổ chức phức tạp như Toà thánh La Mã, nhất là cách chọn người đặt đúng chỗ. Từ đó đã xẩy ra nhiều  điều mang tiếng không tốt.

Một thí dụ điển hình là chuyện người quản gia, Paolo Gabriel của Ngài Benedict. Tháng Giêng 2012, báo chí Ý Đại Lợi đăng nhiều tin bất lợi về Tòa Thánh Vatican. Sau đó một cuốn sách có tên là “Your Holiness” (tạm dịch “Đức Thánh Cha”) ra đời, trong đó một linh mục cao cấp trong Tòa Thánh đã nói là ông ta đã tìm ra bằng chứng có tham nhũng trong Tòa Thánh, có yếu kém quản trị trong việc đấu thầu xây cất, và Đức Hồng Y Bertone đã bị ảnh hưởng quá nhiều bởi các chính khách Ý ngoài đời.  Những tin tức động trời này hóa ra là do vị quản gia tuồn ra ngoài cho báo chí Ý Đại Lợi.

Vị linh mục cao cấp nói trên chính là ngài Tổng Giám Mục Carlo Maria Vigàno. GH Benedict đã chống lưng cho Hồng Y Bertone, mà thuyên chuyển Tổng Giám Mục Vigàno sang Washington, Hoa kỳ, trong cương vị là đại diện ngoại giao cho Tòa Thánh. Tháng Năm, 2012 ông quản gia Gabriele bị bắt với tội danh lấy tin bí mật của Tòa Thánh chuyển ra ngoài, rồi bị kết án 18 tháng tù ở.

Ngân hàng Vatican cũng là một mối quan tâm lớn cho GH Benedict. Ngay từ tháng 9, 2010 cảnh sát Ý đã điều tra Ngân Hàng nhà nước Vatican – dưới danh hiệu là The Institute for Religious Works – bị nghi là “rửa tiền” ra nước ngoài. Một nhân vật quan trọng trong ngân hàng là Đức Cha Nunzio Scarano, người đã từng làm Kế toán trưởng của ngân hàng. Tháng Sáu, 2013, cảnh sát Ý Đại Lợi ở Roma đã bắt giam Đức Cha Nunzio Scarano – cùng với hai người khác – với tội danh gian lận vả tham nhũng. Cảnh sát nghi là cả ba đang tìm cách chuyển 20 triệu  tiền Euro bằng phi cơ riêng sang Thụy sĩ.

Với tất cả những rắc rối khó xử, Giáo hội chìm đắm trong cơn khủng hoảng, GH Benedict XVI đã cảm thấy mệt mỏi, gánh nặng tuổi tác đè nặng trên ngài, Ngài quyết định từ nhiệm ngày 11 tháng Hai 2013. Tất cả những ai quan tâm đến tương lai của giáo hội La Mã, nhất là những Hồng Y giáo chủ đều thấy rằng Giáo hội cần một đường hướng mới, một vị Giáo Hoàng mới, có một phong thái mới, những ngôn từ mới.

2. Diễn biến bất ngờ thứ hai

Để bầu ra một Giáo Hoàng mới, tất cả những Hồng Y trên thế giới được triệu tập về Roma để tham dự một Mật Nghị (conclave) theo đúng thủ tục qui định cho việc bầu cử này, đã được Đức Giáo Hoàng John Paul II ban hành ngày 22 tháng 2 năm 1996 trong Tông Hiến Universi Dominici Gregis. Chỉ có những vị Hồng Y nào dưới 80 tuổi vào ngày Đức Giáo Hoàng qua đời hoặc từ nhiệm, mới có quyền tham gia Mật Nghị bầu Đức Giáo Hoàng mới. Các vị này chờ đợi các Hồng Y khác từ các nơi về trong 15 ngày trọn kể từ khi Đức Giáo Hoàng từ nhiệm. Tuy nhiên Hồng Y Đoàn có quyền kéo dài thêm vài ngày nữa nếu có những lý do nghiêm trọng nhưng sẽ không quá 20 ngày.

Hồng Y trong Mật Nghị

Hồng Y trong Mật Nghị

Giấy mời tham dự Mật Nghị được phát ra ngày 1 tháng Ba, 2013. Ngay sau đó các Hồng Y đã đến Roma chỉ trong ít ngày. Vị Hồng Y đến trễ nhất là Hồng Y Phạm Minh Mẫn đến từ Việt Nam ngày 7 tháng Ba, 2013. Mật nghị khởi sự ngày 12 tháng Ba, 2013.

Mật nghị – trong tiếng Latin là ‘cum-clav”, có nghĩa là “có thìa khoá”. Điều đó có nghĩa là sau khi tất cả những ai không liên quan đã ra ngoài hết, cánh cửa Nguyện Đường Sistine được đóng lại. Trong Nguyện đường Sistine chỉ còn 115 Hồng Y tuổi ít hơn 80 mà thôi.

Mật nghị được dự trù sẽ diễn ra trong Nguyện đường Sistine nhiều ngày. Trong ngày thứ nhất, qua ba lần bỏ phiếu, không ai được bầu. Sang ngày thứ hai, ngày 13 tháng Ba, 2013, qua hai lần bỏ phiếu, Hồng Y đoàn đã bầu được một tân Giáo Hoàng. Khi được hỏi Ngài có nhận làm Giáo Hoàng không? Ngài trả lời: “Mặc dầu tôi là kẻ có tội (a sinner), Tôi nhận lời”. . Lúc đó đã 7 giờ 5 phút chiều.

Ngày thứ Tư 13 tháng Ba, một buổi chiều mưa tầm tã cả ngàn giáo dân thành phố Roma đã rất vui mừng  khi trông thấy khói trắng(4) bốc lên từ Nguyện đường Sistine. Họ đã có một tân Giáo Hoàng: Giáo Hoàng Francis.

Việc bầu cử nhanh chóng vị tân Giáo Hoàng – Giáo Hoàng thứ 266 – đã là một sự bất ngờ cho Nhà Thờ và giáo dân TCG LM.

Ông không phải là người Âu châu. Cả trên 1200 năm nay, Giáo Hoàng được chọn ra toàn là người Âu Châu. Ông đến từ xứ Á Căn Đình (Argentina) xa xôi Nam Mỹ. Á Căn Đình là nước đầu tiên của Mỹ châu  có một công dân được làm Giáo Hoàng. Ông lại là một tu sĩ dòng Jesuit. Ông là người tu sĩ Jesuit đầu tiên được làm Giáo Hoàng. Tên ông là Jorge Mario Bergoglio.

"Tôi đã đến đây!"

“Tôi đã đến đây!”

Giáo Hoàng Francis sau khi được bầu đã ra trước ban công Thánh đường St Peter, mặc đồ toàn trắng – trong khi các đức Hồng Y mặc áo choàng đỏ,  đội mũ đỏ – mà nói với cả ngàn giáo dân tề tựu bên dưới rằng: “ Các bạn đồng đạo Hồng Y của tôi hôm nay đã chọn ra một người đến từ một nơi rất xa xôi.. Tôi đã đến đây rối”. Ngài nói bằng tiếng Ý, ban phép lành cho mọi người, yêu cầu mọi người hãy cầu nguyện cho ngài GH tiền nhiệm và cho Ngài.

Giáo dân hoan hô đáp lời bằng tiếng Latin : “Habemus papam!” (chúng ta đã có Giáo Hoàng rồi!). Nhiều người, tay cầm ô che mưa đã đưa lên cao hô lớn: “Hoan hô Đức Thánh Cha!” “Đức Thánh Cha muôn năm!”

Ngay sau đó vị tân Giáo Hoàng đã gọi điên đàm với vị Giáo Hoàng tiền nhiệm để báo tin mừng.

Tổng thống Obama là một trong những quốc trưởng đầu tiên chúc mừng ngài tân Giáo hoàng. Tòa Bạch Ốc trong một bản tin đã viết: “ Ngài là một vị quán quân bảo vệ người nghèo, những đồng bào dể bị đau khổ nhất trong chúng ta. Ngài là người đã đem thông điệp Tình Thương đến cho loài người..Sự chọn lựa bầu lên một Giáo Hoàng từ Mỹ Châu đã nói lên sức sống mãnh liệt, sinh khí tiềm tàng của một vùng, của những dân tộc nói tiếng Tây Ban nha, sống tại Hoa kỳ, đang cùng vui mừng với chúng ta ngày lịch sử trọng đại này”.

***

3. Hồng Y Bergoglio là ai?

Jorge Mario Bergoglio sinh năm 1936 tại Buenos Aires, là anh cả trong năm người con của một gia đình di cư sang từ Ý Đại Lợi. Bố Bergoglio làm kế toán viên. Khi còn trẻ Mario được cho vào một trường dạy nghề, để rôi sau đó có một việc làm trong một phòng thí nghiệm hóa chất. Đến năm 21 tuổi (1947), Jorge Bergoglio muốn đi tu vào dòng Jesuit, là một dòng khổ hạnh Thiên Chúa Giáo. Ai đã vào dòng Jesuit, thiết lập bởi Cha Ignatius Loyola – một quân nhân trước khi đi tu – đã phải biết trước là đời sống trong nhà dòng rất khắt khe, kỷ luật nghiêm minh, ăn ngủ thiếu thốn.

Năm 1992, Bergoglio được phong làm Giám mục thủ đô Buenos Aires, một chức vị ít khi phong cho tu sĩ dòng Jesuit. Làm Giám Mục tại Á Căn Đình, một quốc gia bị xâu xé bởi ý thức hệ tả khuynh và hữu khuynh không phải là một chức vị dễ làm, nhất là khi chính quyền Á Căn Đình trở thành một chế độ quân nhân độc tài, trong đó cả chục ngàn người đã bị bắt giữ, tra tấn rồi thủ tiêu đi đâu mất.

Hồng Y Á Căn Đình

Hồng Y Á Căn Đình

Năm 2001 Bergoglio được phong Hồng Y giáo chủ. Tác phong của vị Hồng Y mới này cho thấy ông ta khác hẳn các Hồng Y khác. Ông ta không thích ở lâu đài sang trọng mà chỉ ở trong một căn phòng nhỏ, dùng xe chuyên chở công cộng để đi làm, không dùng xe hơi riêng có tài xế lái, nấu ăn lấy ở nhà. Khi còn là Tổng Giám mục Buenos Aires, ngài đã khuyến khích các linh mục hãy sống cùng với người dân nghèo khổ trong những vùng ven đô rách nát bị bỏ quên, “Olvios”. Chính bản thân ngài cũng đến thăm những vùng nghèo khổ này nhiều lần. Ngài còn lên tiếng chỉ trích chính quyền trong những vấn nạn phá thai, đồng tính luyến ái, chính sách kinh tế làm khổ dân nghèo.

Hồng Y Bergoglio khi được bầu làm Giáo Hoàng đã chọn tên thánh là Francis, cũng là tên của Thánh Francis of Assisi, thế kỷ thứ 13. Nói tới Thánh Assisi là người ta nghĩ ngay tới ba chuyện: Hòa bình – ngài đã tìm cách hòa giải Thập Tự Quân với người Muslim – Cứu giúp người Nghèo và Có nhiều sáng kiến. Thánh Francis of Assisi đã là một người sống rất đơn giản,

Cũng vậy, GH Francis đã đơn giản hóa lối sống của một vị GH:

–          không mặc áo mầu đỏ tím thêu hoa văn kim tuyến mầu vàng mà chỉ mặc áo choàng toàn trắng, mũ trắng.

–          chỉ ở trong một gian nhà có hai phòng thay vì ở tại lâu đài vẫn dành cho các GH

–          thay  xe Mercedes lớn dành riêng cho GH bằng xe Ford Focus

–          không như các GH trước vẫn đi giầy mầu đỏ được thửa đặc biệt từ Mexico, GH Francis tiếp tục đi giầy da đen như trước.

–          GH Francis đã từ chối không nhận một bộ bàn ăn chén tách đĩa do hãng làm đồ gốm nổi tiếng của nước Ý, Leone Lamentani, đặc biệt làm riêng cho triều đại ngài. Hãng này, kể từ năm 1870, mỗi khi có vị Giáo Hoàng mới lên nhiệm chức, từ GH Pius IX đến GH Benedict XVI, đều làm riêng một bộ bàn ăn đặc

Begoglio đi xe buýt

Begoglio đi xe buýt

biệt để tặng Tòa Thánh, đánh dấu một triều đại GH mới.

4. Hy vọng và thách thức

GH Benedict XVI sau khi thoái vị đã để lại cho GH Francis môt gia tài với nhiều hy vọng và thách thức.

Tín đồ Thiên Chúa giáo nhìn vị tân Giáo Hoàng, một tu sĩ dòng Jesuit, như là một chiến sĩ – giống như Cha Ignatus Loyola – hơn là một nhà Thần học uyên thâm, với đầy dủ những đức tính để cương quyết làm một cuộc cải tổ sâu rộng trong Tòa Thánh La Mã, nhất là cải tổ Viện Nguyên Lão triều chính (the Curia) là cơ quan đầu não về đạo cũng như về đời của Tòa Thánh, và cải tổ Ngân hàng Vatican.

Ngoài hai lãnh vực chính cần được sửa đổi, GH Francis vẫn còn phải đối diện với những thách thức còn dang dở: nạn ấu dâm của các linh mục, nạn thiếu linh mục cho các giáo phận, giáo hội và thế giới xã hội dân sự bên ngoài: vấn đề bất công kinh tế kẻ nghèo người giầu, vấn đề đồng tính luyến ái.

GH Francis làm được những gì?

Đối việc cải tổ Viện Nguyên Lão Curia, GH Francis đã thiết lập một hội đồng 8 vị Hồng Y, đại diện cho 6 Châu, có trách nhiệm đem những kinh nghiệm quá khứ khi phải hành xử những quyết định từ La Mã. Từ đó đưa đến việc cải tổ những thiếu sót hay sai lầm của Viện Nguyên Lão Curia. Dưới sự chỉ huy của GH Francis, Nhà thờ TCG đã yêu cầu các giáo phận phân phát một danh sách những câu hỏi tựa như một trưng cầu dân ý, về những vấn đề xã hội như ly dị, ngừa thai, sống chung không giá thú, tiền dâm hậu thú, đồng tính luyến ái, lễ thánh cho những người tái giá .

Đối với Ngân hàng Vatican, tháng Giêng, 2014 mới đây, GH Francis đã sa thải bốn trong năm Hồng Y có trách nhiệm trông coi hoạt đông của Ngân hàng. Những vị này mới được bổ nhiệm cách đây 11 tháng bởi cựu GH Benedict cho một nhiệm kỳ 5 năm.

Riêng đối với một vấn đề nóng bỏng được thế giới chú ý tới: vấn đề đồng tính luyến ái (homosexuel, gay) trong Giáo hội, GH Francis đã tham dự trực tiếp vào cuộc tranh luận mà trước đây Nhà thờ La Mã đã né tránh.

Tôi là ai mà dám xét đoán người khác?” GH Francis, đã trả lời các phóng viên nhà báo, trong một chuyến bay từ Á Căn Đình về Ý Đại Lợi, khi được hỏi về những linh mục đồng tính luyến ái trong Nhà Thờ Thiên Chúa Giáo. Với câu trả lời này Ngài Francis đã bước ra khỏi ranh giới được phép/không được phép đã định trước đây bởi các vị Giáo Hoàng, Giám muc.

Sau khi được bầu làm Giáo hoàng hồi tháng Ba, Ngài Francis, trong nhiều cuộc phỏng vấn, rõ ràng đã đơn phương tìm cách giảm thiểu, xóa bỏ những ý kiến bất đồng với thế giới ngoài Vatican. Ngài nhiều lần nói rõ mục đích của Nhà Thờ TCG là trang trải  tình thương của Thiên Chúa đến cho mọi người, hơn là kết án những kẻ có tội (sinners) đã không sống đúng như môt tín đồ chân chính, nhất là trong vấn đề giới tính.

Tuy nhiên trong một cuộc phỏng vấn với nhà báo Antonio Spadaro của tờ La Civilà Cattolica (thuộc dòng Jesuit) GH Francis nói rõ thêm quan niệm của Ngài về đồng tính luyến ái. Benedict cho rằng ai cũng có phẩm cách (dignity), kể cả những người đồng tính luyến ái, thế nhưng xu hướng đồng tính luyến ái  bản thân đã là một sự xấu xa rồi. Ngài cho cho rằng xu hướng đồng tính luyến ái nên được coi là một sự rối loạn tâm thần không tự chủ được mà thôi. Ngài vẫn cấm không cho người đồng tính luyến ái gia nhập chủng viện, kể cả những vị còn độc thân, không chấp nhận việc cưới hỏi đồng tính luyến ái.

Về vấn đề xã hội GH Francis đã có một nghĩa cử cao đẹp.

Chỉ vài tuần lễ sau khi lên ngôi, GH Francis đã đến nhà tù Casa Del Marmo để làm một công việc đã được Chúa Giê Su làm cách đây cả nghìn năm: ngài đã rửa chân cho 12 tông đồ. Các vị GH trước đây thường làm lễ rửa chân tông đồ tại Tòa Thánh St. Peter, cho 12 vị linh mục đã được chọn sẵn. Các vị GH thường chỉ cúi xuống, lấy một miếng vải chùi nhẹ lên chân của 12 vị tu sĩ, và coi thế là song.

GH Francis đã không làm như vậy. Tại khám đường Casal Del Marmo, Ngài đã quỳ hẳn xuống sàn đá lạnh, bỏ cái mũ trắng vẫn đội trên đầu sang một bên, rồi bắt đầu dùng tay kỳ cọ cho sạch trong một thau nước, lấy khăn lau khô, rồi hôn lên chân của 12 phạm nhân trong nhà tù, Nhiều cái chân đưa ra cho GH rửa có những hình xâm trông rất ghê gớm. Hai trong số phạm nhân đó là người Muslim. Một tội nhân đã hỏi GH Francis tại sao người lại mất công đến nhà tù rửa chân cho chúng tôi. GH Francis đã trả lời đơn giản: “Những việc làm từ con tim đâu cần giải thích”.

GH Francis rửa chân cho tù nhân

GH Francis rửa chân cho tù nhân

Khác với vị GH tiền nhiệm, GH Francis quả là một nhà cải cách, có xu hướng tự do, khoan dung, và thương sót kẻ bần cùng, hơn là một nhà Thần học tìm cách nâng cao giá trị của tôn giáo Thiên Chúa ra đời tự ngàn xưa.

Liệu GH Francis có thể lèo lái con thuyền của Thánh Peter ra khỏi những vũng lầy? Bây giờ còn quá sớm để trả lời câu hỏi này.

_____________________________________________________

(1) Thánh Peter có tên là Simon Peter. Theo Thánh kinh, Peter Simon là một ngư phủ và có một chiếc thuyền. Chúa Giê Su đã đứng trên thuyền để giảng và ban phép lành cho các tông đồ. Thánh Peter đứng đầu trong số 12 tông đồ của Chúa Giê Su. Theo giáo lý Thiên Chúa giáo La Mã, truyền nhân của Thánh Peter là vị Giáo Hoàng. “Thuyền Thánh Peter” có nghĩa bóng là Nhà thờ Thiên Chúa giáo La Mã

(2) GH Benedict XVI  khi còn là Hồng Y Giáo Chủ Ratzinger, là người phụ trách Congregation for the Doctrine of the Faith của Toà Thánh, được coi là lý thuyết gia bảo vệ tín lý của Công Giáo La Mã, cánh tay phải của John Paul II. Khác với vị chủ chăn khả kính, Hồng Y Ratzinger là một người bạo mồm, mạnh miệng, do đó đã được báo chí tặng cho cái hỗn danh là “the God’s Rottweiler” (Rottweiler là một giống chó giữ nhà rất hung tợn). Được nhà báo phỏng vấn về phản ứng đối nghịch của Phật giáo trước cuốn Bước qua Ngưỡng Cửa Hy Vọng, mà ông là người viết chính, ông đã nói: Theo ông “Buddhism is a kind of spiritual auto-eroticism”. Câu trả lời khiếm nhã này đã nói lên tác phong thấp kém, đầy ác ý đối Phật giáo.

(3) Giáo Hoàng Pius XII (1876-1958) đã bị người Do Thái tố cáo là trong thời  kỳ đảng Quốc Xã cầm quyền tại Đức, Ngài có nhiều giao hảo tốt đẹp với Quốc Trưởng Hitler. Vì thế mà người Công Giáo  được để yên, trong khi đó, Ngài đã không chịu làm gì để can thiệp cho người Do Thái khỏi bị Hitler sát hại.

(4)  Khói trắng bốc lên từng khói Nguyện Đường Sistine là do việc đốt các phiếu bầu và các giấy tờ ghi chép vòng bầu cuối cùng có tẩm chất hóa học tạo thành khói trắng.

___________________________________________________

Tháng 3, 2014

4 responses to “Hai Diễn Biến Bất Ngờ trong Giáo Hội

  1. Cám ơn anh
    Bài xã luận này rất đầy đủ, cho chúng ta biết những su khó khăn của Tòa Thánh dưới thời GH Benoit XVI,.Tôi mong rằng GH Francis sẽ cải tổ và giải quyết những điều đó
    NPL

  2. Tôi đã đọc Vườn Đào được biết rõ nhiều về vì tổng giám mục đã từ nhiệm và vì giám mục mới đuoc tấn phong mặc dù tôi cũng thấy nói nhiều trên truyền hình của Pháp.
    rất phục ông ĐV đã dày công nghiên cứu viết ra bài này với những ngôn từ mà người ngoại đạo như tôi vẫn hiểu được. Bravo!

  3. Cám ơn anh đã viết một bài phân tích có giá trị về việc bầu cử Giáo Hoàng vừa rồi ở La Mã nói riêng và về Giáo Hội La Mã nói chung.

  4. Thân gửi chú Đào Viện ,
    Tôi vừa đọc xong bài nói trên (Hai diễn biến bất ngờ trong Giáo Hội) ,quả thật thấy rằng ĐV đã viết một bài có giá trị.
    Sự tham khảo,rất đầy dủ,chắc chú đã để nhiều thì giờ để viết xong bài đó.
    Tôi không khen để làm vui lòng chú,tôi khen vì thấy đó là một tài liệu đứng đắn,
    Tác giả trọng người đọc.
    Chúc chú mạnh,để có thể tiếp tục .
    Cao.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s