Người bị Truy Lùng khắp Hành Tinh


                         I believe there is something out there watching us.
                                      Unfortunately, it’s the government
                                                                   —Woody Allen
 
                    It is dangerous to be right when the government is wrong
                                                                       — Voltaire

Đào Viên

Kể từ ngày 22 tháng 5, 2013 khi anh đến phi trường quốc tế Sheremtyvo thủ đô Mạc Tư Khoa rồi biến mất luôn, anh đã trở thành người bị truy lùng gắt gao nhất trên toàn thế giới. Anh đã được chính phủ Nga cho tạm trú, nhưng không ai biết địa chỉ anh cư ngụ ở đâu.

Anh là Edward Joseph Snowden, sắp 31 tuổi, người đã phanh phui những bí mật quốc gia của chính phủ Hoa Kỳ, mà anh cho là làm tổn thương đến người công dân Hoa Kỳ.

Những người truy lùng anh, trước hết là chính phủ Hoa Kỳ, muốn bắt anh về Hoa Kỳ để truy tố anh về tội phản quốc, đã tiết lộ những bí mật quốc gia. Ngoài ra giới truyền thông quốc tế cũng muốn gặp anh để phỏng vấn, để tìm hiểu rõ ràng hơn những chi tiết của chuyện này mà đến nay không mấy ai biết rõ.

Ngày thứ Tư 28 tháng Năm 2014, một năm sau khi anh biến mất tại Mạc Tư khoa, đài vô tuyến truyền hình NBC của Hoa Kỳ đã thu xếp để gặp anh tại Mạc Tư Khoa. Phóng viên NBC là Brian Williams đã trực tiếp nói chuyện mặt đối mặt với Edward Snowden trong sáu tiếng đồng hồ. Sau đó đã phát tán cuộc phỏng vấn vô tiền khoáng hậu này trên đài NBC cho mọi người đều biết.

Dưới đây là một bản tin của NBC trong dó có ít đoạn cuộc phỏng vấn Edward Snowden  tại Mạc Tư Khoa.

Kể từ ngày ấy, đã hơn một năm trôi qua, không ai đã trực tiếp gặp lại con người đang bị truy lùng này nữa. Có chăng chỉ là những cuộc phỏng vấn gián tiếp, thấy mặt nhưng không thấy người như ngày 10 tháng 3, 2013 anh đã nói chuyện với khán thính giả của South & Southwest Conference qua Video Conference, hoặc ngày 20 tháng 3, 2014, cuộc phỏng vấn thu xếp bời Tổ chức TED trong đó khán thính giả của TED chỉ thấy mặt của Ed Snowden trên một màn hình lưu động, nghĩa là Ed Snowden có thể làm cho màn hình đó tiến tới, đi lùi, xoay qua, xoay lại, để cuộc phỏng vấn được linh động hơn.

Một cuộc phỏng vấn mới nhất năm 2014

Vào giữa năm 2014, một nhà báo khác viết cho tập san WIRED, ông James Bamford, 68 tuổi, đã quyết định làm một cuộc phỏng vấn trực tiếp khác với Edward Snowden tại Mạc Tư Khoa. Ông Bamford không phải là người xa lạ với giới báo chí truyền thông quốc tế. Ông đã sang Mạc Tư khoa nhiều lần. Cũng như Ed Snowden, ông đã từng tố giác những lạm dụng của cơ quan công quyền Hoa Kỳ, chà đạp quyền công dân trong nước.

phóng viên James Bamford

Phóng viên James Bamford

Cũng như nhiều người khác trước ông, Bamford không thể gặp được Snowden, mà phải qua người trung gian đại diện cho anh. Người đại diện cho Ed Snowden lần này là luật sư Ben Wizner thuộc tổ Chức ACLU(1) (American Civil Liberty Union), một tổ chức luật pháp, bất vụ lợi, phi đảng phái, bảo vệ quyền lợi dân sự cho công dân Hoa Kỳ.

Tháng 6, 2014 ông Bamford nhận được một điện thư trên máy vi tính, đã được mật mã hóa, viết rằng: “Chương trình thay đổi. Hãy đến Khách sạn___, ngồi chờ tại tiền sảnh, mang theo một cuốn sách. ES sẽ đến gặp”

 ES là Edward Snowden. Đến giờ hẹn, James Bamford ngồi sẵn nơi tiền sảnh khách sạn, nhìn ra phía cửa ra vào, tay cầm quyển sách. Ông thấy Edward Snowden tiến vào, vẫn mặc quần “jean” xanh, sơ mi trắng, vẫn đeo trên vai, khoác ngoài áo vest, một túi vải đeo trên lưng, mắt đeo kính, nhưng dường như không trông thấy James Bamford. Ông Bamford đã phải đứng dậy đi theo Ed Snowden, hai người mới nhận ra nhau.

Thế là bắt đầu một cuộc phỏng vấn ba lần kéo dài trong nhiều ngày giữa phóng viên Bamford và người đang bị truy lùng khắp thế giới.

Ed Snowden hồi học Trung học

Ed Snowden hồi học Trung học

Ed Snowden đã dành một phòng riêng trên thượng từng của khách sạn cho cuộc tiếp súc. Lên đến nơi, ông Bamford thấy Edward Snowden, sau khi bỏ mũ, bỏ kính đen đeo mắt, bỏ túi vải trên lưng ra, trông chẳng khác trước bao nhiêu. Anh trông chẳng khác một chàng sinh viên mới bắt đầu vào đại học. Trước khi nói chuyện, Ed Snowden lấy điện thoại di động ra, rồi tháo tất cả những cục pin ra để điện thoại di động không dùng được nữa.

Về phần Bamford, ông cũng cho biết ông để điện thoại di động ở khách sạn ông ở. Ông không mang theo vì ông đã được những người trung gian nói trước là một điện thoại di động, dù chưa bật lên, vẫn có thể bị một cơ quan gián điệp biến thành một cái máy nghe “microphone” để nghe lén hai người nói chuyện. Ông Bamford hiểu là tính mạng và số phận của Ed Snowden tùy thuộc rất nhiều vào những biện pháp an ninh chống những hiểm nguy đang rình rập vây bủa quanh anh.

Đời sống tại Mạc Tư Khoa

Nói chuyện về đời sống của mình tại Mạc Tư Khoa, Snowden cho biết thế là anh đã sống trên một năm tại Nga rồi. Anh học và biết nói chút ít tiếng Nga, thỉnh thoảng đi chợ tại một siêu thị, Anh tránh không gặp nhiều người, không đến những nơi có nhiều người Hoa kỳ hay Tây Âu. Tuy nhiên có một lần, khi anhvào một tiệm bán đồ về máy vi tính, một số người Nga đã nhận ra anh. Anh vội ra dấu “suỵt!” không nói, bằng cách để ngón tay lên môi rồi chuồn thẳng.

Ed Snowden được nhiều người ủng hộ

Ed Snowden được nhiều người ủng hộ

Snowden như vậy sống rất cô đơn tại Mạc Tư Khoa. Anh vẫn hy vọng một ngày nào đó anh trở về Hoa Kỳ. Anh nói: “Tôi đã nói với chính phủ Hoa Kỳ là tôi sẵn sàng ngồi tù nều việc đó có một ý nghĩa thực sự (serve the right purpose). Đối với tôi, quốc gia tôi mới là quan trọng, quan trọng hơn cá nhân tôi. Tuy nhiên chúng ta không thể để luật pháp (quốc gia) trở thành một khí giới chính trị (dùng để) dọa nạt những ai dám đứng lên bảo vệ quyền (công dân) của mình. Trong trường hợp này, dù cuộc thỏa thuận có tốt đến mấy, tôi vẫn không chịu”

Ed Snowden sống ở Mạc Tư Khoa, nước Nga, nhưng anh lại làm việc theo giờ New York. Anh vẫn còn có nhiều người ủng hộ anh tại Hoa kỳ, anh cần liên lạc với họ. Anh cũng muốn biết những người đả kích anh ở trong nước là những ai và họ nói những gì. Tóm lại anh muốn nắm vững tình hình chính trị bên nhà có liên quan đến anh ra sao, để anh liệu bề ứng phó..

Bao nhiêu tại liệu bị đánh cắp?

Ed Snowden khi gặp Bamford (2014)

Ed Snowden khi gặp Bamford (2014)

Trở về vấn đề căn bản và gay cấn nhất là chuyện anh đã đánh cắp, sao chép ra bao nhiêu tài liệu mật của NSA (National Security Agency) , đó là những tài liệu gì. Ed Snowden vẫn khẳng định là tất cả những tài liệu mật anh đánh cắp được, anh đã đưa tất cả cho những nhà báo trong nước để họ đem ra công khai những việc làm sai trái của chính phủ Hoa Kỳ. Anh không mang bất cứ tài liệu nào sang Nga hết.

Những tài liệu này hiện đang ở trong tay ba nhóm: nhóm First Look Media là nhóm truyền thông của ông Glenn Greenwald và bà Laura Pointras. Nhóm của tờ The Guardian bên Anh Cát Lợi và nhóm ông Barton Gellman, làm việc cho tờ báo The Washington Post. Họ đưa ra ánh sáng bao nhiêu tài liệu thì NSA biết bấy nhiêu

Hỏi Ed Snowden, anh đã đánh cắp bao nhiêu tại liệu, anh không thể xác định được, nhưng anh cho rằng con số 1.7 triệu trang tài liệu của NSA đưa ra là quá đáng. Số tài liệu anh đã sao chép ra ít hơn nhiều. Ở Hoa Kỳ mọi người không ai biết rõ điều này. Cơ quan NSA dường như đã tỏ ra bất lực trong việc điều tra việc làm bí mật của anh, khi anh làm cho CIA, NSA và các cơ quan tư nhân đấu thầu cho nhà nước như Dell, Booz Allen Hamilton.

Ed Snowden đã nói với ông Bamford là đáng lẽ tình trạng không đến nỗi tồi tệ đến thế. Anh đã chỉ muốn đem ra công khai việc làm sai trái của cơ quan công quyền chứ anh không muốn dấu diếm công việc anh làm. Anh muốn NSA tìm ra được anh đã sao chép những gì, bao giờ, lúc nào. Bởi vậy, theo lời anh, anh đã để lại một số dấu vết – mà anh gọi là digital bread crumps – để giúp những điều tra viên trong công việc của họ sau này.

Anh làm như vậy cũng để chứng tỏ rằng anh làm việc cho người dân Hoa Kỳ, chứ không phải là một điệp viên làm việc cho một quốc gia thù nghịch. Anh làm như vậy để NSA thấy rõ những yếu kém trong việc bảo mật quốc gia, để mà sửa đổi.

Ông Bamford và nhiều người khác tại Hoa Kỳ còn cho rằng mọi việc trở nên rối rắm thêm vì rất có thể đã có nhiều kẻ khác, ngay trong NSA, đã xì ra những tin mật, làm ra vẻ như chính Snowden đã xì ra.

Khám phá mới

Một trong những việc làm của chính phủ Hoa kỳ khiến Ed Snowden rất bất bình là cơ quan NSA vẫn đều đều dò xét những người Ả Rập Palestine sinh sống tại Hoa Kỳ, để rồi đưa lại tất cả những tin tức đó, từ tên người, địa chỉ, điện thoại, những cuộc nói chuyện, những “e-mails” trao đổi, cho cơ quan gián điệp, cơ quan phản gián (Unit 8200) của Do Thái xứ Israel. Anh cho rằng nhiều người là công dân Hoa Kỳ, gốc Ả Rập Palestine, có nhiều họ hàng bạn bè bên West Bank, Gaza hay Jerusalem. Những cuộc nói chuyện riêng tư của người Palestine bao gồm chuyện tiền bạc, sức khỏe, tình trạng gia đình, những khó khăn về kinh tế. Chính phủ Hoa Kỳ không những bỏ mặc không bảo vệ công dân gốc Palestine mình, mà còn tiếp tay cho người Do thái xứ Israel, dùng những tài liệu nghe lén trái phép đó, để truy lùng, bắt giam, ép làm gián điệp, không kích, tấn công những người Palestine bản xứ ở West Bank, Gaza mà họ cho là có hại cho họ. Như vậy rõ ràng là chính phủ Hoa Kỳ kỳ thị người Palestine, bênh vực người Do Thái.

Ngoài ra Snowden còn thấy một tài liệu mật của ông Keith Alexander, vị tướng hồi hưu Tổng giám đốc Cơ quan NSA, cho phép dò xét, theo rõi thói quen xem những hình ảnh tài liệu khiêu dâm của một số chính khách. Tài liệu còn cho thấy chính quyền, qua NSA, có thể dùng những tin tức thâu lượm được để “hạ”, nghĩa là phá hủy uy tín của những chính trị gia đối kháng với chính quyền. Anh đã đọc thấy tên của sáu vị chính khách là đối tượng của NSA trong chuyện này.

Tướng Keith Alexander TGĐ NSA

Tướng Keith Alexander TGĐ NSA

Trong cuộc nói chuyện với ông Bamford, ES lần đầu tiên nói tới một chương trình hết sức bí mật của NSA, một nhu liệu (software) có tên là MonsterMind. Đây là một chương trình nhu liệu thực chất ban đầu là để tìm ra dấu hiệu của một cuộc tấn công vi tính (hacking) từ ngoài vào. Những dấu hiệu này có thể là một nhu liệu (algorithm) đả quen thuộc hay một nhu liệu xấu (malware) đáng nghi. Khi nhận ra những tín hiệu này MonsterMind sẽ ngăn chặn không cho vào rồi phá hủy ngay nhu liệu xấu đó.

Thực ra một nhu liệu như vậy đã có từ lâu rồi. Sự khác biệt là ở chỗ MonsterMind có khả năng tự động ngăn chặn và phá hủy không cần có sự can thiệp của con người. Đây chính là điều làm anh ES rất quan ngại. Anh giải thích là một cuộc tấn công bằng nhu liệu, thường có thể làm cho mọi người thấy là đã khởi sự từ những máy vi tính của một quốc gia thứ ba. Những cuộc tấn công trong thế giới ảo có thể làm cho người ta có ảo tưởng như thật.

Anh lấy một thí du. Một ngày nào đó, có một người nào đó ở bên Trung Quốc dùng nhu liệu để khiến cho mọi người thấy có một cuộc tấn công Hoa kỳ bằng nhu liệu, xuất phát từ nước Nga. Thế là chúng ta rất có thể sẽ tấn công lại vào một bệnh viện ở Mạc Tư khoa chẳng hạn. Chuyện gì sẽ xẩy ra?

Ngoài khả năng có thể bất ngờ gây ra chiến tranh, Ed Snowden còn cho rằng NSA, với MonsterMind, đã vi phạm trầm trọng quyền công dân được giữ những chuyện riêng tư của mình. Bởi vì muốn MonsterMind hoạt động thật hữu hiệu, NSA phải có, tức là thu thập tất cả mọi tin tức từ ngoại quốc gửi cho mọi công dân Hoa Kỳ trong nước. Có được những tin tức này, tất nhiên NSA phải đọc và phân tách các tin tức đó; như thế nghĩa là NSA đã xía vào chuyện riêng tư của người công dân. NSA đã vi phạm Tu chính án thứ Tư của Hiến Pháp Hoa Kỳ, cấm không ai được đọc, xem xét những thư từ, liên lạc riêng tư mà không được phép.

Phải làm gì bây giờ? Tương lai sẽ ra sao?

Sống tại Mạc Tư Khoa, nhưng Ed Snowden không quan tâm đến cơ quan mật vụ NKVD rất đáng sợ của Nga. Anh rất lo bị dò xét (hack) bởi những chủ nhân cũ của anh tức là CIA và NSA. Bởi vậy ES thay đổi máy vi tính, thay đổi địa chỉ e-mail, thay đổi mật khẩu (password) luôn luôn. Anh cũng biết rằng việc đó rất dễ xẩy ra.

Một điều khác làm ES rất lo ngại là mọi người ở Hoa Kỳ dần dà sẽ nhàm chán với chuyện NSA, với chuyện chính quyền Hoa Kỳ dùng NSA dò xét người dân, cũng giống như là lúc đầu chiến tranh làm mọi người lo ngại, ít lâu sau cảm giác đó không còn nữa. “Một người chết là một thảm trạng. Một ngàn người chết chỉ còn là một con số thống kê vô danh” hay là “Hoa kỳ nghe lén bà Angela Merkel, Thủ tướng Đức,  là một chuyện gây tai tiếng xấu cho Hoa Kỳ, nhưng nghe lén 80 triệu dân Đức lại thành một chuyện bình thường”.

Một "smartphone" của Apple

Một “smartphone” của Apple

Vậy Ed Snowden đã liều thân tố cáo nhà nước nghe lén công dân Hoa Kỳ là chuyện vô ích sao?

Không hẳn vậy. Mới đây, công ty Apple và Google đã cho ra đời một Hệ Điều hành – Operating Systems – mới, đặt trong những điện thoại cẩm tay thông minh (Smart phone) trong đó có những thiết bị khiến cho không ai có thể xâm nhập một cách dễ dàng để thu thập những tin tức tài liệu cá nhân được. Ông Tim Cook, TGĐ Apple tuyên bố: “Mọi người trong chúng ta, ai cũng có quyền giữ những riêng tư của mình”.

Trong điện thoại cầm tay mới của Apple, đã có một thiết bị để cho người sở hữu chủ cài đặt một nhu liệu mật mã hoá (encryption software) , rất rắc rối, của chính mình làm ra, khiến cho không ai có thể vào xem những điện thư (e-mails), hình ảnh, địa chỉ người liên lạc (contact list) của mình được. Ngay chính công ty Apple cũng không phá được nhu liệu mã hoá cài đặt trong điện thoại để vào xem những tin tức của sở hữu chủ.

Thông thường muốn giải mật một cái khóa mật mã, dùng tất cả những chữ cái (alphabet) và chữ số, người ta phải mất lối 5 năm. Tuy nhiên với một máy siêu vi tính (super computer) của NSA, thời gian này có thể giảm thiểu rất nhiều

Nhiều người cho rằng đây là hệ quả của việc Edward Snowden đã làm. Tuy nhiên, giới chức lo về an ninh quốc gia đã tỏ ra rất quan ngại đến những thiết bị mới của Apple và Google.

Phải làm gì bây giờ?

Ed Snowden tìm ra một lời giải cho vấn đề này. Đó là kỹ thuật vi tính.

Anh nói: “Chúng ta hãy tin tưởng vào kỹ thuật, đừng nghĩ đến bọn chính trị gia. Họ chẳng làm gì được đâu. Chúng ta có phương tiện, có kỹ thuật để làm cho những vụ dò xét nghe lén của chính quyền trở thành vô ích, không đi đến đâu.

Lời giải cho bài toán là chúng ta có một hay nhiều phương thức mật mã hoá (encryption) thật chặt chẽ – không thể phá được – cho tất cả mọi người. Một khi tất cả mọi liên lạc của người dân được đương nhiên (by default) mật mã hoá một cách thật chặt chẽ, thì chúng ta có thể ngăn chặn mọi dò xét nghe lén của chính quyền, không những tại Hoa Kỳ mà còn trên toàn thế giới nữa”.

Kỹ thuật Mật mã hóa

Kỹ thuật Mật mã hóa

Bao giờ phương thức mật mã hóa chặt chẻ, không ai phá nổi, được cung cấp cho tất cả mọi người? Đó là một kỹ thuật vi tính còn xa vời. Ed Snowden sẽ còn phải sống xa quê hương những ngày vô định.

Tin mới nhất – Ngày thứ Tư 24 tháng 9, 2014, tổ chức Right Livehood Foundation bên Thụy Điển đã trao giải thưởng “Right Livehood Award” cho Ed Snowden để vinh danh “người đã can đảm, khôn khéo tố cáo một cách vô tiền khoáng hậu chính sách dò xét người dân của chính quyền, vi phạm quyền hiến định và tiến trình dân chủ trong nước”. Người tổng biên tập của báo The Guardian bên Anh, ông Alan Rusbridger cũng được chung giải thưởng này với Ed Snowden.

Giải thưởng này được nhiều người coi là một giải dự khuyết cho giải Nobel (Alternative Nobel Prize).

Ed Snowden từ Nga đã tuyên bố anh rất vui lòng nhận giải thưởng này nhân danh những ai đã liều mình đứng ra chống cự chính sách bất tuân pháp luật dò xét một cách quá đáng người công dân. Giải thưởng này đã công nhận tính chính đáng của nhưng cố gắng đó.

Những người trúng giải thưởng được mời sang Thụy Điển ngày 1 tháng Chạp 2014 để nhận lãnh giải thưởng này. Anh Ed Snowden không chắc sẽ sang Thụy Điển được

________________________________________________________

(1) Tổ chức ACLU là một tổ chức bất vụ lợi, phi đảng phái chính trị, có nhiệm vụ là “bênh vực, duy trì quyền lợi cá nhân, quyền tự do của công dân Hoa Kỳ, đã được đảm bảo bởi Hiến Pháp và các đạo luật của Hiệp Chủng Quốc Hoa kỷ. ACLU được thành lập năm 1920 bởi các vị Roger Baldwin, Crystal Eastman, George Kessler, Helen Keller và Walter Nelles. ACLU đã quy tụ được trên 500,000 thành viên và có ngân sách hàng năm trên 100 triệu mỹ kim.
 
Cách đây không lâu, một vị Hòa thương Việt Nam, sau khi mua được một cơ sở thuộc thị xã Garden Grove, California, đã nộp đon với thị xã để xin mở một chùa Phật giáo, nhưng không được vì sự chống đối của người dân Hoa Kỳ trong vùng. Chùa đã được một luật sư người Việt làm việc cho ACLU giúp đỡ. Nhờ sự can thiệp của ACLU, chùa đã được phép hoạt động.
_______________________________________________________________

Tháng 10, 2014

One response to “Người bị Truy Lùng khắp Hành Tinh

  1. Thua Cau,
    Bai viet cua Cau ve Ed Snowden that hay, chau se copy va paste gui cho vai nguoi ban than doc.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s